Autostrada blu: një zgjidhje e qëndrueshme

Mendova të hedh këto pak rreshta për një premtim elektoral, të bukur dhe të dobishëm në vështrimin tim, i cili besoj se nuk do të mbetet thjesht një ëndërr. Lëvizja është një nevojë primare e njeriut. Por njerëzit kanë njëkohësisht nevojën e qetësisë dhe të një ambienti të shëndetshëm. Të gjesh ekuilibrin e duhur nuk është gjithnjë e thjeshtë. Pikërisht në një zonë si Vlora, me funksionin e saj tranzit, dhënë nga pozicioni i saj gjeografik, lëvizja dhe trafiku përbëjnë një temë me rëndësi të madhe, që do të mbetet e tillë edhe në të ardhmen. Detyra jonë është të gjejmë zgjidhjet në gjendje të krijojnë një lëvizje të qëndrueshme. Një opsion i tillë është edhe “Autostrada Blu”.

Së dyti, i shkrova këto radhë edhe për faktin e thjeshtë meqë kjo çështje ka marrë edhe vëmendjen e disa analistëve të respektuar, pak skeptikë ndaj këtij premtimi. Autostrada Blu, apo autostrada e detit, siç do të na pëlqente ta thërrisnim ne vlonjatët, e prezantuar dhe premtuar nga lideri i PS-së, z. Edi Rama, në takimin e prezantimit të kandidatëve socialistë në Vlorë – me veçanti prezantimin e tij si kandidat për deputet i këtij qarku – e përfshirë edhe si një nga prioritetet e programit të Rilindjes dhe e atakuar nga lideri i PD-së, z. Sali Berisha, nuk është një utopi, por është një premtim realist.

Kjo autostradë është në koherencë të plotë me projektet evropiane për të ndërtuar Autostradën e Detit Mesdhe. Ky projekt madhor pan-evropian është një projekt për të vlerësuar, ballafaquar dhe optimizuar transportin në të gjithë Evropën. Objektivi i këtij projekti është të racionalizojë, të përmirësojë dhe të optimizojë metodat e punës, si dhe procedurat e lëvizjes së njerëzve dhe mallrave, secili në segmentin e interesuar (mallrat nga portet drejt autostradës në brendësi të vendit, flukset e turistëve nga portet drejt autostradës së detit).

Realizimi i këtij projekti do t'i shërbejë shumë njërit prej sektorëve prioritarë të zhvillimit të vendit dhe qarkut të Vlorës në veçanti, si një rajon prioritar për turizmin e të gjitha llojeve: bregdetar, sportiv, malor, kulturor, arkeologjik, përfshirë edhe atë elitar. Kjo gjë u shpjegua shumë mirë edhe gjatë prezantimit të programit të Rilindjes. Ajo thjesht do të jetë një nga treguesit se Shqipëria do të ecë me hapin e kohës. Pulsi i saj i zhvillimit duhet të jetë në të njëjtën frekuencë me zhvillimet sipas standardeve më të përparuara të kohës. Forca e këtyre premtimeve, sipas meje, qëndron pikërisht në gjërat e thjeshta të jetës sonë të përditshme.

Pika e dytë e fortë që ofroi në prezantimin e tij në Vlorë Rama ishte premtimi se agrobiznesi dhe turizmi, të shoqëruara me infrastrukturën e përshtatshme (kupto lidhjet me akset kombëtare të rrugëve lokale, përfshirë rrugën e Labërisë, një ëndërr e hershme e cila do të rijetësonte këtë zonë, dhe aksesin në internet), do të ndërtojnë të ardhmen e qarkut të Vlorës. Zhvillimi i sipërmarrjes në Vlorë, sipas tij (ndaj të njëjtin mendim), e ka një zemër që rreh: agrobiznesin dhe turizmin, të cilët duhet të nxiten dhe të promovohen, duke krijuar rrjetet e nevojshme të kooperimit. Në këtë mënyrë do të promovohet Vlora.

Ky është një vizion pragmatik, që bazohet në avantazhet që sjell adoptimi i një modeli strategjik dhe organizativ, mundësi të rëndësishme të potencimit të këtyre sektorëve kyç, duke përshkuar së bashku lindjen e një evolucioni, të një zhvillimi i cili nuk bazohet në vepra faraonike. Jam e bindur se tek bashkëpunimi qëndron forca për të përballuar sfida të mëdha, siç janë zhvillimi i bujqësisë dhe i turizmit.

Kjo bindje bazohet në traditën e qarkut tonë, në vlerat e tij, në idetë që gjenerojnë në përditëshmërinë tonë. Historia na tregon se këta sektorë operojnë në bashkëpunim të ngushtë me njëri-tjetrin dhe duhen vlerësuar si të tillë, si motorë të zhvillimit tonë ekonomik dhe social dhe si burim i mirëqenies. Ekzistojnë tashmë iniciativa ekselente në qarkun e Vlorës. Jam shumë e bindur se duke lënë dhe krijuar hapësirën e nevojshme, lirinë e nevojshme të individit për koncepte të reja, do të lindin ide të mira në rajon. Idetë e mira janë shpesh fillimi i një historie suksesi. Por vetëm idetë e mira nuk mjaftojnë. Për realizimin e tyre nevojiten edhe partnerë të mirë. Në këtë rast është Partia Socialiste me programin e saj, që ofrohet si partner i qytetarit për realizimin e ideve më të mira dhe për zhvillimin e qarkut tonë në veçanti dhe të vendit në përgjithësi. I vetëm mund të prodhosh, por vetëm së bashku mund të realizosh vlerë të shtuar: zhvillim.

Pikë tjetër që ka lënë skeptikë një pjesë të mirë të opinionbërësve është se portit nuk iu kushtua vëmendja e duhur. Përkundrazi, do të thosha unë. Porti ishte një nga shigjetimet për premtimet e pambajtura të mazhorancës aktuale. Rikthimi në vëmendje të publikut tek rëndësia e dikurshme që ka pasur Porti i Vlorës 5 shekuj më parë është i shoqëruar me premtimin se do t'ja kthejë Vlorës shkëlqimin që ka pasur në hartën e porteve detare. Kësaj ideje i shërben edhe “autostrada e detit”. Por kjo jo domosdoshmërisht realizohet duke përqafuar projektin aktual të portit, i cili është në papajtueshmëri me prioritetet kryesore të zhvillimit të qarkut të Vlorës. Sigurisht kjo kërkon diçka shumë më të mirë se ai projekt.

Në kohën e duhur, në renditjen e duhur të prioriteteve, unë besoj se qeverisja e ardhshme do të japë opsionin më të mirë. Projekti i zhvillimit të Vlorës me resurset, larminë e prioriteteve, larminë e klimës dhe vlerave historike, kulturore dhe arkeologjike kërkon një projekt më të mirëmenduar, i cili do të harmonizojë të gjitha këto prioritete. Në Vlorë dhe jo vetëm u prezantuan gjërat e thjeshta të përditshme, të cilat nuk i njohin ata që nuk i kanë në kurriz çdo ditë, të cilat e përmirësojnë cilësinë e jetës së qytetarëve të këtij vendi qysh në momentin e parë. Ato janë prioritete të cilat së pari duan vullnet, i shoqëruar ky me dijen dhe kapitalin social të nevojshëm. Ato janë çështje të cilat duan thjesht ta duash këtë vend dhe të investohesh për prosperitetin e tij. Nëse e duam këtë vend, e vetmja “vepër e madhe” për të cilën vendi ka nevojë është vendosja nën siguri e territorit të tij dhe ristartimi i bujqësisë cilësore.

Luiza Hoxhaj
Tiranë, më 21.05.2013

Qyteti inteligjent: për një rritje sociale dhe ekonomike

Me qëllim që tu vi në ndihmë pjesëmarrësve në konkursin Smart R-evolucion, një ditë në qytetin tënd iteligjent smart city) të të ardhmes, e gje me vend të zhvilloj në linjë të përgjithëshme konceptin e qytetit inteligjent apo sic njihet ndërkombëtarisht: Smart city.

Cfarë është Smart City? Përse politikbërës të ndryshëm, duke kërkuar një vizion të ri të të ardhmës për një mijëvjecar më të mirë kanë individualizuar në ndërtimin e qytetit inteligjent (Smart City) një zgjidhje konkrete dhe virtuoze?

Është evident tashmë si koncept sesi duhet të jenë qytetet dhe komunitetet smart, si ato duhet të rishihen, sesi ato duhet të evolojnë, duke u kthyer të vendosim në vend të parë shoqerinë, qytetarin, shëndetin e tij, mirëqënien e tij, duke furnizuar instrumente, mjete, vende për dimesionin njerëzor. E gjithë kjo do të jetë e mundur vetëm nëse do të rimendohet i gjithë koncepti i lidhur me infrastrukturën, me lëvizjen, shërbimet, ndërtesat e reja, pra me Rikualifikimin e egzistueses.

Arësyeja përse këtu po zhvillojmë konceptin e Smart City lind nga fakti, që të gjitha studimet mbi zhvillimin urban tregojnë, që tashmë më shumë se 3,3 miliard persona jetojnë në qytete dhe se në 2015 në botë do të jenë 60 qytete me më shumë se 8 milion banorë. Përvec kësaj sot 45%  konsumitr energjetik dhe 50% e ndotjes atmosferike botëror vjen nga qytetet.

Alarmi është lëshuar dhe Unioni Europian për këtë arësye i ka dhënë jetë një Strategjie të gjerë për zhvillimin dhe për rritjen e sektorëve përcaktues si: punësimi, arsimi, kërkimi dhe inovacioni, integrimi social dhe reduktimi i varfërisë, klima dhe energjia. Nga plani Europa 2020, i nënshkruar nga bashkiaket  e qyteteve më të rëndësishme të Europës si Parisi, Berlini, Roma, Londra, Madridi, Vienna, Praga, Copenhagen, Varshave, Oslo, Stokholm për tu kthyer të jenë ata protagonistët e të ardhmes së vet.

Ky plan largepamës, Strategjia Europiane 2020 do të ketë sukses vetëm me një veprim të vendosur dhe të gjerë në nivel europian, kombëtar dhe lokal. Në komunikatën zyrtare të firmosur nga 28 kryebashkiakët e 28 qyteteve më të rëndësishme europiane thuhet: “Objektivate e Startegjisë Europa 2020 nuk mund të jenë të arritëshme pa përfshirjen tonë direkte. Kryeqytetet europiane janë udhëheqësit e rritjes ekonomike dhe sociale, përvecëse të inovacionit, duke furnizuar shpesh bazat e zhvillimit kulturor dhe shkencor, të komuniteteve të vecanta, falë rrjetit të Universiteteve, qendrave të kërkimit dhe shkollave.

Kështu që pyetjeve se cfarë është Smart City, mumd ti përgjigjemi: një qytet inteligjent është frut i vullnetit për të shpëtuar jetën tonë nëpërmjet ndërhyrjes në favor të eficencës energjetike, të fondeve të rinovueshme, të punësimit të të rinjve, të inovacionit teknologjik dhe të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme. Kërkimi i cilësisë së jetes kalon në Europë nëpërmjetë qyteteve të medha.

Një qytet inteligjent është një hapësirë urbane e mirëdrejtuar nga një politikë largëpamëse, që përballon sfidën, që globalizmi dhe kriza ekonomike vendosin në terma të konkurrencës dhe të zhvillimit të qëndrueshëm me një vëmendje të vecantë për kohezionin social, për shpërndarjen dhe disponibilitetin e dijes, për kreativitetin, për lirinë dhe lëvizjen efektivisht të përdorëshme, për cilësinë e ambjentit natyror dhe kulturor”.

Luiza Hoxhaj

Elsperte për cështjet e zhvillimit rajonal dhe lokal