Corridor VIII: a historic moment or an opportunity not to be missed?

On February 18, 2026, Tirana will host the Corridor VIII Ministerial and Economic Forum – a development of strategic importance for regional connectivity and European integration. This moment comes after the inclusion of Corridor VIII in the list of critical infrastructures, approved in the Ministerial of Defense Ministers of NATO member countries, adding a new dimension of security and geostrategic importance to this axis.

Corridor VIII is more than infrastructure. It is a West-East-West geo-economic axis, connecting the Adriatic with the Black Sea and the Mediterranean with the Eurasian space and repositioning the region on the map of trade, energy and investment. For Albania, this means more than linear infrastructure. It means functional integration of ports, railways, roads and economic zones into a single development architecture.

At this point, a fundamental question arises: Does the ambition of Corridor VIII match the current reality of Albanian ports?

Historic Port of Durrës and the Port of Vlora (1928) are natural strategic nodes of this corridor. If we develop corridors without consolidating their gateways, we risk fragmentation of the logistics chain and loss of our geographical advantage.

So, this moment raises a fundamental question:

If we offer development without strong and sustainable ports, what value does the fact that Albania is considered a strategic hub have? A hub for what?

A corridor does not live only from roads and railways. It gains meaning through functional gateways and exits, integrated into competitive logistics chains. Historic Durrës and the Port of Vlorë (1928) are not simply infrastructural legacies; they are key points of our economic architecture.

If there is no coherence between national vision, territorial planning and port capacities, we risk remaining a formal transit – not a real center of added value.

This is a historic moment to conceive of Albania not only as a passage, but as an economic platform between markets. As a space where Albanian entrepreneurship – at home and abroad – connects to global investment, production and innovation networks. Corridor VIII can be a real bridge between markets and entrepreneurship anywhere in the world – including the diaspora as a factor of investment, capital and knowledge. But this requires coherence between national vision, territorial planning and port capacities.

Connectivity is not a matter of kilometers. It is a matter of strategy and vision.

The discussion on this issue today is necessary, not only at the Corridor VIII Economic Forum, but also at the national level – because strategic coherence determines our position tomorrow.

By Luiza Hoxhaj

14.02.2026

Korridor VIII: moment historik apo mundësi që nuk duhet humbur?

Më 18 shkurt 2026, Tirana mirëpret Ministerialin dhe Forumin Ekonomik të Korridorit VIII – një zhvillim me peshë strategjike për ndërlidhjen rajonale dhe integrimin evropian.  Ky moment vjen pas përfshirjes së Korridorit VIII në listën e infrastrukturave kritike, miratuar në Ministerialin e Ministrave të Mbrojtjes të vendeve anëtare të NATO-s, duke i shtuar këtij boshti një dimension të ri sigurie dhe rëndësie gjeostrategjike.                                          

Korridori VIII është më shumë se infrastrukturë. Ai është një bosht gjeoekonomik Perëndim–Lindje–Perëndim, që lidh Adriatikun me Detin e Zi dhe Mesdheun me hapësirën euroaziatike  dhe ripozicionon rajonin në hartën e tregtisë, energjisë dhe investimeve.  Për Shqipërinë, kjo do të thotë më shumë se infrastrukturë lineare. Do të thotë integrim funksional i porteve, hekurudhës, rrugëve dhe zonave ekonomike në një arkitekturë të vetme zhvillimi.

Në këtë pikë lind një pyetje thelbësore: A përputhet ambicia e Korridorit VIII me realitetin aktual të porteve shqiptare?

Durrësi historik dhe Porti i Vlorës (1928) janë nyje strategjike natyrore të këtij korridori. Nëse zhvillojmë korridore pa konsoliduar portat hyrëse të tyre, rrezikojmë fragmentim të zinxhirit logjistik dhe humbje të avantazhit tonë gjeografik.

Pra ky moment ngre një pyetje thelbësore:

Nëse ofrojmë zhvillim pa porte të fuqishme dhe të qëndrueshme, çfarë vlere ka fakti që Shqipëria konsiderohet një nyje strategjike? Nyje për çfarë?

Një korridor nuk jeton vetëm nga rrugët dhe hekurudhat. Ai merr kuptim përmes portave hyrëse dhe dalëse funksionale, të integruara në zinxhirë logjistikë konkurrues. Durrësi historik dhe Porti i Vlorës (1928) nuk janë thjesht trashëgimi infrastrukturore; janë pika kyçe të arkitekturës sonë ekonomike.

Nëse nuk ka koherencë mes vizionit kombëtar, planifikimit territorial dhe kapaciteteve portuale, rrezikojmë të mbetemi tranzit formal – jo qendër reale e vlerës së shtuar.

Ky është një moment historik për ta konceptuar Shqipërinë jo vetëm si kalim, por si platformë ekonomike mes tregjeve. Si një hapësirë ku sipërmarrja shqiptare – brenda dhe jashtë vendit – lidhet me rrjete globale investimi, prodhimi dhe inovacioni. Korridori VIII mund të jetë një urë reale mes tregjeve dhe sipërmarrjes  kudo në botë – përfshirë diasporën si faktor investimesh, kapitali dhe njohurie. Por kjo kërkon koherencë mes vizionit kombëtar, planifikimit territorial dhe kapaciteteve portuale.

Ndërlidhja nuk është çështje kilometrash. Është çështje  strategjie dhe vizioni.

Diskutimi mbi këtë cështje sot është i domosdoshëm, jo vetëm në  Forumin Ekonomik të Korridorit VIII, por edhe në nivel kombëtar – sepse koherenca strategjike përcakton pozicionin tonë nesër.

Nga Luiza Hoxhaj

13.02.2026

Kur zhvillimi urban sfidon natyrën: Rasti i pallatit nr. 558 në Vlorë

Nga Luiza Hoxhaj

Vetëm pak ditë para Vitit të Ri, menjëherë pas Krishtlindjeve, banorët e pallatit nr. 558 në Vlorë përjetuan një shqetësim të madh. Zhurma e fadronëve dhe skrepave mbushte zonën përreth ndërtesës, ndërsa punëtorët tentonin të vendosnin gardhe rrethues mbi murin ekzistues prej 80 cm që e rrethon pallatin. Paralelisht, filluan gërmimet për vendosjen e pilotave pranë objektit, një proces që kërcënonte strukturën e pallatit dhe sigurinë e banorëve.

Një shqetësim i veçantë lidhet me sistemin ekzistues të shkarkimit të ujërave të bardha dhe të zeza, që funksionon në mënyrë vetë-dekantimi. Ndërhyrja e projektit të ri rrezikon të shkatërrojë këtë sistem, duke mos ofruar asnjë alternativë për lidhjen e tij me rrjetin e përgjithshëm. Kjo gjendje krijon rreziqe reale për përmbytje, ndotje dhe dëmtime strukturore të pallatit ekzistues dhe të ndërtesave përreth.

Në qytetet tona po ndodh një fenomen shqetësues: ndërtesat e larta, shpesh me kate nën-tokësore për parkingje dhe zona komerciale, po ndërtohen shumë afër pallateve ekzistuese, duke cenuar ndriçimin, ventilimin dhe stabilitetin e tyre. Një rast tipik është ai pranë pallatit nr. 558 në Lagjen “Uji i Ftohtë”, ku projekti “Luzaj Tower” parashikon ndërtimin e një objekti 21–22 katësh që rrethon pallatin ekzistues në tre drejtime. Raporti i lartësisë midis ndërtesës ekzistuese dhe projektit të ri është 1:7, një tregues i qartë i cenimit të ndriçimit dhe ventilimit, si dhe i reduktimit të kapacitetit natyror për përthithjen e ujërave dhe kontrollin e mikroklimës.

Cenimi i ekosistemeve urbane dhe natyrës

Tri katet nën-tokësore të objektit të ri shtrihen rreth pallatit ekzistues, duke zvogëluar sipërfaqet e depertueshme dhe penguar rrjedhën natyrale të ujërave të shiut. Kjo rrit rrezikun e përmbytjeve dhe dëmton sistemet ekzistuese të dekantimit të ujërave të bardha dhe të zeza, jo vetëm për pallatin ekzistues, por edhe për ndërtesa të tjera në lagje. Pa zgjidhje adekuate, ndërhyrja mund të shkaktojë çarje ose dëmtime serioze strukturore në pallatin ekzistues, duke rrezikuar sigurinë e banorëve dhe stabilitetin afatgjatë të ndërtesës.

Zgjidhje të bazuara në natyrë dhe standarde evropiane

Zhvillimi i qytetit duhet të bëhet duke harmonizuar interesin e ndërtuesve me të drejtën e banorëve ekzistues, duke përdorur “Nature-Based Solutions” për të:

·         Siguruar drenazh dhe përthithje natyrore të ujërave të shiut;

·         Ruajtur dhe zgjeruar hapësirat gjelbëruese;

·         Reduktuar efektet e ngrohjes urbane dhe rreziqet klimatike;

·         Mbështetur biodiversitetin dhe cilësinë e mjedisit për banorët.

Duke u mbështetur në:

·         Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut (CEDNJ), neni 8 për të drejtën e respektimit të jetës private dhe të banimit;

·         Konventën Evropiane për Mbrojtjen e Peizazhit (Florenca, 2000) mbi ruajtjen e peizazheve urbane dhe natyrore;

·         Kartën Evropiane për Ambientin e Ndërtuar për zhvillimin e qëndrueshëm të qyteteve;

nënvizojmë se projekti i planifikuar cenon ndriçimin dhe ventilimin natyror, rrezikon integritetin strukturor dhe sistemet ekzistuese të ujërave, dhe rrit rrezikun e përmbytjeve.

Rreziku për komunitetin dhe pasuritë ekzistuese

Sipas të dhënave të INSTAT, rreth 22% e pasurive të paluajtshme në Vlorë blihet nga të huajt. Por a ia vlen të cenohet funksioni natyror, siguria dhe stabiliteti i banorëve ekzistues për këtë pjesë të tregut? Zhvillimi i qytetit duhet të bëhet duke respektuar balancën midis ndërtimit dhe natyrës, duke ruajtur infrastrukturën ekzistuese dhe hapësirat gjelbëruese.

Në finale: qyteti duhet të jetë së pari në funksion të banorëve  

Banorët e pallatit nr. 558 kanë nisur të reagojnë, sepse çdo ditë që kalon rritet rreziku për jetën e tyre dhe mirëqenien e komunitetit. Zhvillimi urban duhet të  të konsideroj dhe mbrojë banorët si dhe të përdorë zgjidhje që ruajnë sigurinë, shëndetin dhe mirëqënien e tyre krahas peizazhit dhe stabilitetit.  

Konkluzioni.  
Ky rast është një thirrje për reflektim: zhvillimi urban duhet të harmonizohet me natyrën, sigurinë dhe mirëqenien e banorëve, duke integruar zgjidhje inovative dhe duke respektuar konventat dhe standardet evropiane. Vetëm kështu Vlora mund të zhvillohet si një qytet modern, i qëndrueshëm dhe i banueshëm, ku qytetari dhe natyra kanë një vend të respektuar.

University, human capital and economic development in Albania

Universiteti, kapitali njerëzor dhe zhvillimi ekonomik në Shqipëri

Nga Luiza Hoxhaj

Në debatet e fundit mbi rolin e universiteteve si faktor jo vetëm kulturor, por edhe ekonomik dhe social, shpesh është theksuar se arsimimi dhe njohuria janë një pasuri publike strategjike, që forcon aftësinë e vendit për t’u përshtatur me transformimet teknologjike dhe ekonomike. Në Shqipëri, si kudo, sfidat e arsimit të lartë janë të lidhura ngushtë me strukturën e ekonomisë dhe me kapacitetin e sistemit prodhues për të absorbuar kapital njerëzor të kualifikuar.

Sistemi universitar shqiptar dhe kërkesa për arsim të lartë

Sipas të dhënave të INSTAT dhe UNESCO, rreth 25–30% e të rinjve shqiptarë të moshës 25–34 vjeç kanë një diplomë universitare, një nivel shumë më i ulët se mesatarja europiane (rreth 40–45%). Diferenca mes të diplomuarve dhe jo të diplomuarve në paga (wage premium) është rreth 20–25%, shumë më e ulët se në vendet si Gjermania (80%) apo Franca (30–40%).

Ky diferencim i ulët ekonomik ka dy pasoja:

1.     Redukton motivimin për të ndjekur studime universitare cilësore.

2.     Rrit emigrimin selektiv të të rinjve të kualifikuar, sidomos në fushat teknike, shkencore dhe ICT, ku kërkesa jashtë vendit është më e madhe.

Ky fenomen reflekton jo një mbingarkesë të diplomave, por mungesën e ekonomisë për të ofruar punë të kualifikuar dhe të paguar mirë.

Nënfinancimi dhe lidhja me zhvillimin ekonomik

Universitetet shqiptare përballen me financim publik të pamjaftueshëm: shpenzimet për arsimin e lartë janë rreth 0.5% e PBB-së, shumë nën mesataren europiane (~1–1.3%). Kjo ka ndikime të drejtpërdrejta në:

• cilësinë e mësimdhënies
• shërbimet për studentët dhe të drejtën për studim
• kapacitetin kërkimor dhe inovativ
• mundësinë për ndërkombëtarizim dhe bashkëpunim me industri

Në të njëjtën kohë, sistemi prodhues shqiptar është kryesisht në sektorë me vlerë të ulët dhe intensitet të ulët teknologjik, duke kufizuar absorbimin e kapitalit njerëzor të kualifikuar dhe ushqyer emigrimin e talenteve.

Një qasje e dyfishtë

Për të përmirësuar situatën, duhet ndërhyrje në dy fronte:

1. Universitete dhe kërkim shkencor

• Rritje e qëndrueshme dhe strukturore e financimit publik
• Përmirësim i infrastrukturës dhe shërbimeve studentore
• Mbështetje për ndërkombëtarizim, shkëmbime dhe transfer teknologjik
• Zhvillim i kapaciteteve kërkimore për sektorët strategjikë (IT, energji të rinovueshme, bujqësi e qëndrueshme, turizëm)

2. Sistemi prodhues dhe politika industriale

• Rritje e investimeve private dhe publike në R&D dhe inovacion
• Promovim i sektorëve me vlerë të shtuar dhe intensitet dijesh
• Lidhje më e ngushtë universitet–industria për transferimin e njohurive dhe kompetencave
• Zhvillim i strukturave që mbështesin sipërmarrjen dhe inovacionin, duke shmangur ekonominë bazuar vetëm te renditat

Vetëm një qasje e integruar mund të rrisë kërkesën për arsim të lartë, të stimulojë punësimin e të diplomuarve dhe të ndihmojë Shqipërinë të dalë nga cikli i emigrimit të talentëve dhe produktivitetit të ulët.

Reformë dhe sfidat aktuale

Reformat e fundit të MASR dhe MUR synojnë:

• përmirësimin e financimit dhe procedurave të qeverisjes
• modernizimin e sistemeve të rekrutimit dhe vlerësimit
• përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies dhe të kërkimit

Megjithatë, pa zbatim real të ligjeve ekzistuese, këto masa mund të mbeten simbolike. Propozime të reja ligjore, siç është diskutuar edhe në konferencën e rektorëve me Kryeministrin, mund të jenë të nevojshme, por parakushti i suksesit është që ligjet aktuale të implementohen me efektivitet në terren. Vetëm kështu, universitetet mund të funksionojnë sipas ligjit, të rrisin cilësinë e arsimit dhe të ndihmojnë në zhvillimin ekonomik të vendit.

Përfundim

Universiteti shqiptar është një pasuri publike strategjike, që kontribuon në:

• formimin e kapitalit njerëzor dhe social
• rritjen e kapaciteteve inovative dhe konkurruese të vendit
• zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe territorial

Rritja e financimit, zbatimi real i ligjeve ekzistuese dhe përmirësimi i lidhjes me ekonominë reale janë parakushtet për një zhvillim më të qëndrueshëm, inovativ dhe gjithëpërfshirës në Shqipëri. Vetëm kështu mund të ndalet emigrimi i talenteve dhe të rritet ndikimi ekonomik i arsimit të lartë.

What Happens When We Don’t Pay Attention to Nature?

 

Recent natural events in our country — floods, landslides, and severe damage to roads, including newly built ones — compel us to ask a fundamental question:

What happens when we don’t pay attention to nature?

This question is no longer theoretical or rhetorical. It has become tangible, visible in our daily reality, and costly.

When we treat nature as an obstacle rather than a partner in development, the consequences appear in a chain:

First, nature “bills” us.

Floods, landslides, and infrastructure collapses show that ignoring geological, hydrological, and climatic characteristics is not just a technical mistake — it is a systemic risk.

Second, development becomes fragile and short-lived.

Investments that disregard landscape, terrain, and natural cycles create an illusion of progress. Roads damaged within months, buildings threatened by intense rainfall, and entire areas becoming uninhabitable show that development without nature is development against itself.

Third, the cost rises — economic, social, and human.

Continuous repairs, repeated emergencies, displacement of communities, and loss of safety strain public budgets and undermine public trust. The worst: time is lost, safety is lost, and in extreme cases, lives are lost.

In many cases, these events are not merely “natural disasters.” They reflect accumulated decisions over time: building without respecting terrain, diverting natural water flows, ignoring geological warnings, and prioritizing speed over sustainability. Yet water always finds its way, and land always reacts when overloaded beyond its capacity.

At its core: development without nature is development against itself. When we fail to manage territory wisely, territory begins to manage us — through continuous crises.

This reality calls for a fundamental shift. These events should serve as a wake-up call:

• from reaction → to prevention;
• from “build fast” → to “build in harmony”;
• from isolated engineering solutions → to nature-based solutions;
• from short-term thinking → to long-term territorial resilience.

We are very late to change the course of civic and governance behavior, in the construction sector and management of natural phenomena,  without consequences, but we are not too late to act.

Action must begin today, because tomorrow will be even later.

Nature does not negotiate. It responds — always proportionally to the attention we give it. Crises do not wait. They respond directly to how we treat land, water, and ecosystems.

Delay is no longer neutral. It is a choice.

— Luiza Hoxhaj

Çfarë ndodh kur nuk i kushtojmë vëmendje natyrës?

Ngjarjet natyrore të ditëve të fundit në vendin tonë — përmbytjet, rrëshqitjet e dherave dhe dëmtimi i rëndë i infrastrukturës rrugore, përfshirë edhe rrugë të sapondërtuara — na detyrojnë të ngremë një pyetje thelbësore:

Çfarë ndodh kur nuk i kushtojmë vëmendje natyrës?

Kjo pyetje nuk është më teorike apo retorike. Ajo ka marrë formë konkrete, të dukshme në realitetin tonë të përditshëm, me pasoja të kushtueshme.

Kur nuk e trajtojmë natyrën si një partner të zhvillimit, pasojat shfaqen zinxhir:

Së pari, natyra na “kthen faturën”.

Përmbytjet, rrëshqitjet e dherave dhe shembja e infrastrukturës tregojnë se injorimi i karakteristikave gjeologjike, hidrologjike dhe klimatike nuk është thjesht një gabim teknik, por një rrezik sistemik.

Së dyti, zhvillimi bëhet i brishtë dhe i shkurtër.

Investimet pa respekt për peizazhin, relievin dhe ciklet natyrore krijojnë një iluzion progresi. Rrugë që dëmtohen pas pak muajsh, ndërtime të rrezikuara nga reshjet intensive, dhe zona të pabanueshme tregojnë se zhvillimi pa natyrën është zhvillim kundër vetes.

Së treti, rritet kostoja  – ekonomike, sociale dhe njerëzore.

Riparimet e vazhdueshme, emergjencat e përsëritura, zhvendosja e komuniteteve dhe humbja e sigurisë rëndojnë buxhetet publike dhe minojnë besimin qytetar. Më e rënda: humbet koha, humbet siguria, dhe në raste ekstreme, humben jetë njerëzish.

Në shumë raste, këto ngjarje nuk janë thjesht “fatkeqësi natyrore”. Ato pasqyrojnë vendime të grumbulluara në kohë: ndërtime pa respektuar relievin, devijim i rrjedhave natyrore të ujit, injorim i paralajmërimeve gjeologjike dhe prioritizim i shpejtësisë mbi qëndrueshmërinë. Por kujdes: uji gjen gjithmonë rrugën e vet, dhe toka reagon kur ngarkohet përtej kapaciteteve të saj.

Në thelb: zhvillimi pa natyrën është zhvillim kundër vetes. Kur nuk e menaxhojmë territorin me mençuri, territori fillon të na menaxhojë ne — përmes krizave të vazhdueshme.

Ky realitet kërkon një ndryshim rrënjësor. Këto ngjarje duhet të shërbejnë si një thirrje për reflektim dhe ndryshim qasjeje:

• nga reagimi → në parandalim;
• nga “ndërto shpejt” → në “ndërto në harmoni”;
• nga zgjidhje të izoluara inxhinierike → në zgjidhje të bazuara në natyrë;
• nga mendimi afatshkurtër → në qëndrueshmëri territoriale afatgjatë.

Jemi shumë vonë për të ndryshuar kursin e sjelljes qytetare dhe qeverisese, në sektorin e ndërtimit dhe menaxhimit të fenomeneve natyrore,  pa pasoja, por nuk jemi shumë vonë për të vepruar.

Veprimi duhet të nisë sot, sepse nesër do të jetë edhe më vonë.

Sepse natyra nuk negocion. Ajo përgjigjet — gjithmonë proporcionalisht me nivelin e vëmendjes që i kushtojmë. Krizat nuk presin. Ato reagojnë drejtpërdrejt ndaj mënyrës si ne trajtojmë tokën, ujin dhe ekosistemet.

Vonesa nuk është më neutrale. Ajo është zgjedhje.

— Luiza Hoxhaj

---