Cerca nel blog

venerdì 6 marzo 2026

The University as the Core of Thought: Against the Spiral of Silence


 Reflection inspired by a public discussion on the role of universities, and not only, in society

The reflection that follows was inspired by a recent text by Professor Zyhdi Teqja, which addresses a sensitive experience within a university context. While the original reflection emerges from a specific institutional situation, it raises a question that reaches far beyond a single university. It invites us to consider a broader phenomenon that concerns not only academic institutions, but society as a whole: the phenomenon of silence.

Silence in public life rarely appears as an open prohibition. More often, it manifests in subtler forms—through avoidance, through the quiet marginalization of voices that raise inconvenient questions, or through the collective decision not to engage with certain issues. Sometimes it appears not as censorship, but as indifference.

In this sense, silence can become a powerful social mechanism. It does not necessarily silence people directly; instead, it reduces the visibility of those who speak. Their ideas are not openly rejected; they are simply ignored. Over time, this silent ignoring can achieve what open opposition sometimes cannot: it gradually erodes the public presence of ideas and concerns that deserve attention.

Social theory has long described this phenomenon. Elisabeth Noelle-Neumann famously conceptualized it as the “spiral of silence,” a process in which individuals become reluctant to express views they perceive as unpopular or unsupported by dominant institutions. As this reluctance grows, the apparent consensus strengthens, and the spiral deepens.

Universities, however, were historically created precisely to resist such dynamics.

A university is not merely a place where knowledge is transmitted. It is a space where ideas are tested, confronted, and debated. It is an institutional environment where disagreement is not a disturbance but a necessary condition for intellectual progress.

The history of universities—from Bologna to Oxford, from Humboldt’s reforms in Berlin to the great research universities of the modern era—shows that academic institutions flourish not because they enforce unanimity, but because they cultivate pluralism of thought.

A university where only one vision is considered legitimate gradually loses its academic nature. It risks becoming something closer to an administrative structure than a living intellectual community.

For this reason, the phenomenon of silence is particularly concerning when it appears within universities. When silence becomes normalized, it does not only affect individual scholars. It weakens the very institutional culture that allows universities to fulfill their role in society.

Universities should therefore be understood as the core of intellectual courage in a society. They are the places where the ability to think differently should not merely be tolerated, but actively protected.

If universities themselves begin to fear the plurality of visions, society risks losing one of its most important safeguards against intellectual stagnation.

Breaking the spiral of silence is not only an individual act of courage. It is also an institutional responsibility.

Universities must remain places where voices are not reduced through indifference, where debate is not replaced by quiet conformity, and where the diversity of ideas continues to be recognized as the very foundation of academic life.

Because in the end, universities endure not through silence, but through the courage of those who continue to think—and speak—differently.

Universiteti si Berthama e Mendimit: Kundër Spirales së Heshtjes


Reflektim mbi rolin e universiteteve dhe jo vetem  në sfidimin e kulturës së heshtjes dhe mbrojtjen e mendimit kritik në shoqëri

Ky reflektim e ka origjinën në një postim të Prof. Zyhdi Teqja. Sipas mendimit tim reflektimi i Prof. Zyhdi Teqja mbi atë që ai e quan “Gjykata e Heshtjes” meriton të lexohet me vëmendje. Edhe pse nis nga një përvojë personale dhe institucionale, ai prek një fenomen që shkon përtej një rasti të vetëm. Ai na fton të mendojmë për një dukuri më të gjerë në jetën shoqërore: mënyrën se si heshtja mund të shndërrohet në një mekanizëm të padukshëm rregullimi.

Shpesh mendojmë se kufizimi i mendimit ndodh përmes censurës apo ndalimit të drejtpërdrejtë. Por përvoja historike dhe studimet sociale tregojnë se një nga mekanizmat më efektivë është shumë më i butë: heshtja dhe injorimi.

Filozofja Hannah Arendt vëzhgonte se sistemet dhe institucionet nuk mbështeten vetëm mbi pushtetin formal, por edhe mbi konformizmin e përditshëm të njerëzve që zgjedhin të mos reagojnë. Në këtë kuptim, mungesa e reagimit nuk është gjithmonë neutralitet; ndonjëherë ajo bëhet mënyra më e qetë për të ruajtur një rend të caktuar.

Sociologu Pierre Bourdieu do ta quante këtë një formë të “pushtetit simbolik”: një pushtet që nuk ushtrohet përmes ndalimeve të hapura, por përmes mekanizmave më delikatë të legjitimitetit, ku disa zëra dëgjohen dhe të tjerë mbeten në periferi të debatit publik.

Ndërsa mendimtari çek Václav Havel vuri në dukje se shumë sisteme mbijetojnë jo sepse njerëzit besojnë plotësisht në to, por sepse mësohen të jetojnë brenda një forme heshtjeje të përbashkët.

Kjo dinamikë është përshkruar edhe në shkencat e komunikimit përmes konceptit të “spirales së heshtjes”, të zhvilluar nga studiuesja gjermane Elisabeth Noelle-Neumann. Sipas këtij koncepti, njerëzit shpesh hezitojnë të shprehin mendime që i perceptojnë si pakicë, nga frika e izolimit apo e përjashtimit social. Me kalimin e kohës, kjo krijon një spiralë ku disa ide dëgjohen gjithnjë e më pak, jo sepse nuk ekzistojnë më, por sepse njerëzit zgjedhin të mos i shprehin publikisht.

Në këtë kuptim, heshtja nuk është thjesht mungesë reagimi. Ajo mund të shndërrohet në një kulturë.

Dhe pikërisht këtu universitetet kanë një rol të pazëvendësueshëm.

Sepse universitetet historikisht kanë qenë vendet ku kjo kulturë duhet të sfidohet. Ato nuk janë ndërtuar mbi unanimitetin e mendimeve, por mbi bashkëjetesën e vizioneve të ndryshme, mbi përplasjen e argumenteve dhe mbi kërkimin e vazhdueshëm për të vërtetën.

Një universitet ku ekziston vetëm një vizion nuk është universitet në kuptimin e plotë të fjalës. Ai rrezikon të shndërrohet thjesht në një strukturë administrative që menaxhon dije, por nuk e prodhon atë.

Prandaj sfida nuk është vetëm institucionale. Ajo është shoqërore.

Sepse në shoqëri të vogla si e jona, hapësira publike është e kufizuar, rrjetet profesionale janë të ndërthurura dhe shpesh zgjedhja për të heshtur duket si rruga më e sigurt për të shmangur konfliktin. Me kalimin e kohës kjo mund të krijojë një mentalitet ku heshtja fillon të perceptohet si rend, ndërsa debati si shqetësim.

Por pikërisht këtu universitetet duhet të luajnë rolin e tyre më të rëndësishëm.

Jo duke prodhuar konformizëm, por duke formuar njerëz që kanë guximin të mendojnë ndryshe.

Jo duke shmangur debatin, por duke krijuar hapësira ku ai mund të zhvillohet me argumente dhe respekt intelektual.

Në prag të 7 Marsit, ndoshta ky është një reflektim që vlen përtej një dite simbolike. Sepse nderimi më i madh për mësuesin dhe pedagogun nuk është vetëm mirënjohja formale. Është mbrojtja e hapësirës së mendimit të lirë.

Sepse një shoqëri nuk dobësohet vetëm kur i ndalon njerëzit të flasin.
Ajo dobësohet edhe kur mësohet të jetojë me heshtjen.

Dhe pikërisht për këtë arsye universitetet duhet të mbeten vendet ku kjo heshtje sfidohet çdo ditë.

“Universitetet nuk janë thjesht hapësira të dijeve; ato janë laboratore ku guximi për të menduar ndryshe dhe për të thyer spiralen e heshtjes duhet të ushqehet çdo ditë, sepse aty lind shoqëria që nuk frikësohet nga vetja dhe nga të tjerët.”

sabato 14 febbraio 2026

Corridor VIII: a historic moment or an opportunity not to be missed?

On February 18, 2026, Tirana will host the Corridor VIII Ministerial and Economic Forum – a development of strategic importance for regional connectivity and European integration. This moment comes after the inclusion of Corridor VIII in the list of critical infrastructures, approved in the Ministerial of Defense Ministers of NATO member countries, adding a new dimension of security and geostrategic importance to this axis.

Corridor VIII is more than infrastructure. It is a West-East-West geo-economic axis, connecting the Adriatic with the Black Sea and the Mediterranean with the Eurasian space and repositioning the region on the map of trade, energy and investment. For Albania, this means more than linear infrastructure. It means functional integration of ports, railways, roads and economic zones into a single development architecture.

At this point, a fundamental question arises: Does the ambition of Corridor VIII match the current reality of Albanian ports?

Historic Port of Durrës and the Port of Vlora (1928) are natural strategic nodes of this corridor. If we develop corridors without consolidating their gateways, we risk fragmentation of the logistics chain and loss of our geographical advantage.

So, this moment raises a fundamental question:

If we offer development without strong and sustainable ports, what value does the fact that Albania is considered a strategic hub have? A hub for what?

A corridor does not live only from roads and railways. It gains meaning through functional gateways and exits, integrated into competitive logistics chains. Historic Durrës and the Port of Vlorë (1928) are not simply infrastructural legacies; they are key points of our economic architecture.

If there is no coherence between national vision, territorial planning and port capacities, we risk remaining a formal transit – not a real center of added value.

This is a historic moment to conceive of Albania not only as a passage, but as an economic platform between markets. As a space where Albanian entrepreneurship – at home and abroad – connects to global investment, production and innovation networks. Corridor VIII can be a real bridge between markets and entrepreneurship anywhere in the world – including the diaspora as a factor of investment, capital and knowledge. But this requires coherence between national vision, territorial planning and port capacities.

Connectivity is not a matter of kilometers. It is a matter of strategy and vision.

The discussion on this issue today is necessary, not only at the Corridor VIII Economic Forum, but also at the national level – because strategic coherence determines our position tomorrow.


By Luiza Hoxhaj

14.02.2026

venerdì 13 febbraio 2026

Korridor VIII: moment historik apo mundësi që nuk duhet humbur?

Më 18 shkurt 2026, Tirana mirëpret Ministerialin dhe Forumin Ekonomik të Korridorit VIII – një zhvillim me peshë strategjike për ndërlidhjen rajonale dhe integrimin evropian.  Ky moment vjen pas përfshirjes së Korridorit VIII në listën e infrastrukturave kritike, miratuar në Ministerialin e Ministrave të Mbrojtjes të vendeve anëtare të NATO-s, duke i shtuar këtij boshti një dimension të ri sigurie dhe rëndësie gjeostrategjike.                                          

Korridori VIII është më shumë se infrastrukturë. Ai është një bosht gjeoekonomik Perëndim–Lindje–Perëndim, që lidh Adriatikun me Detin e Zi dhe Mesdheun me hapësirën euroaziatike  dhe ripozicionon rajonin në hartën e tregtisë, energjisë dhe investimeve.  Për Shqipërinë, kjo do të thotë më shumë se infrastrukturë lineare. Do të thotë integrim funksional i porteve, hekurudhës, rrugëve dhe zonave ekonomike në një arkitekturë të vetme zhvillimi.

Në këtë pikë lind një pyetje thelbësore: A përputhet ambicia e Korridorit VIII me realitetin aktual të porteve shqiptare?

Durrësi historik dhe Porti i Vlorës (1928) janë nyje strategjike natyrore të këtij korridori. Nëse zhvillojmë korridore pa konsoliduar portat hyrëse të tyre, rrezikojmë fragmentim të zinxhirit logjistik dhe humbje të avantazhit tonë gjeografik.

Pra ky moment ngre një pyetje thelbësore:

Nëse ofrojmë zhvillim pa porte të fuqishme dhe të qëndrueshme, çfarë vlere ka fakti që Shqipëria konsiderohet një nyje strategjike? Nyje për çfarë?

Një korridor nuk jeton vetëm nga rrugët dhe hekurudhat. Ai merr kuptim përmes portave hyrëse dhe dalëse funksionale, të integruara në zinxhirë logjistikë konkurrues. Durrësi historik dhe Porti i Vlorës (1928) nuk janë thjesht trashëgimi infrastrukturore; janë pika kyçe të arkitekturës sonë ekonomike.

Nëse nuk ka koherencë mes vizionit kombëtar, planifikimit territorial dhe kapaciteteve portuale, rrezikojmë të mbetemi tranzit formal – jo qendër reale e vlerës së shtuar.

Ky është një moment historik për ta konceptuar Shqipërinë jo vetëm si kalim, por si platformë ekonomike mes tregjeve. Si një hapësirë ku sipërmarrja shqiptare – brenda dhe jashtë vendit – lidhet me rrjete globale investimi, prodhimi dhe inovacioni. Korridori VIII mund të jetë një urë reale mes tregjeve dhe sipërmarrjes  kudo në botë – përfshirë diasporën si faktor investimesh, kapitali dhe njohurie. Por kjo kërkon koherencë mes vizionit kombëtar, planifikimit territorial dhe kapaciteteve portuale.

Ndërlidhja nuk është çështje kilometrash. Është çështje  strategjie dhe vizioni.

Diskutimi mbi këtë cështje sot është i domosdoshëm, jo vetëm në  Forumin Ekonomik të Korridorit VIII, por edhe në nivel kombëtar – sepse koherenca strategjike përcakton pozicionin tonë nesër.

Nga Luiza Hoxhaj

13.02.2026

giovedì 29 gennaio 2026

Kur zhvillimi urban sfidon natyrën: Rasti i pallatit nr. 558 në Vlorë

Nga Luiza Hoxhaj

Vetëm pak ditë para Vitit të Ri, menjëherë pas Krishtlindjeve, banorët e pallatit nr. 558 në Vlorë përjetuan një shqetësim të madh. Zhurma e fadronëve dhe skrepave mbushte zonën përreth ndërtesës, ndërsa punëtorët tentonin të vendosnin gardhe rrethues mbi murin ekzistues prej 80 cm që e rrethon pallatin. Paralelisht, filluan gërmimet për vendosjen e pilotave pranë objektit, një proces që kërcënonte strukturën e pallatit dhe sigurinë e banorëve.

Një shqetësim i veçantë lidhet me sistemin ekzistues të shkarkimit të ujërave të bardha dhe të zeza, që funksionon në mënyrë vetë-dekantimi. Ndërhyrja e projektit të ri rrezikon të shkatërrojë këtë sistem, duke mos ofruar asnjë alternativë për lidhjen e tij me rrjetin e përgjithshëm. Kjo gjendje krijon rreziqe reale për përmbytje, ndotje dhe dëmtime strukturore të pallatit ekzistues dhe të ndërtesave përreth.

Në qytetet tona po ndodh një fenomen shqetësues: ndërtesat e larta, shpesh me kate nën-tokësore për parkingje dhe zona komerciale, po ndërtohen shumë afër pallateve ekzistuese, duke cenuar ndriçimin, ventilimin dhe stabilitetin e tyre. Një rast tipik është ai pranë pallatit nr. 558 në Lagjen “Uji i Ftohtë”, ku projekti “Luzaj Tower” parashikon ndërtimin e një objekti 21–22 katësh që rrethon pallatin ekzistues në tre drejtime. Raporti i lartësisë midis ndërtesës ekzistuese dhe projektit të ri është 1:7, një tregues i qartë i cenimit të ndriçimit dhe ventilimit, si dhe i reduktimit të kapacitetit natyror për përthithjen e ujërave dhe kontrollin e mikroklimës.

Cenimi i ekosistemeve urbane dhe natyrës

Tri katet nën-tokësore të objektit të ri shtrihen rreth pallatit ekzistues, duke zvogëluar sipërfaqet e depertueshme dhe penguar rrjedhën natyrale të ujërave të shiut. Kjo rrit rrezikun e përmbytjeve dhe dëmton sistemet ekzistuese të dekantimit të ujërave të bardha dhe të zeza, jo vetëm për pallatin ekzistues, por edhe për ndërtesa të tjera në lagje. Pa zgjidhje adekuate, ndërhyrja mund të shkaktojë çarje ose dëmtime serioze strukturore në pallatin ekzistues, duke rrezikuar sigurinë e banorëve dhe stabilitetin afatgjatë të ndërtesës.

Zgjidhje të bazuara në natyrë dhe standarde evropiane

Zhvillimi i qytetit duhet të bëhet duke harmonizuar interesin e ndërtuesve me të drejtën e banorëve ekzistues, duke përdorur “Nature-Based Solutions” për të:

·         Siguruar drenazh dhe përthithje natyrore të ujërave të shiut;

·         Ruajtur dhe zgjeruar hapësirat gjelbëruese;

·         Reduktuar efektet e ngrohjes urbane dhe rreziqet klimatike;

·         Mbështetur biodiversitetin dhe cilësinë e mjedisit për banorët.

Duke u mbështetur në:

·         Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut (CEDNJ), neni 8 për të drejtën e respektimit të jetës private dhe të banimit;

·         Konventën Evropiane për Mbrojtjen e Peizazhit (Florenca, 2000) mbi ruajtjen e peizazheve urbane dhe natyrore;

·         Kartën Evropiane për Ambientin e Ndërtuar për zhvillimin e qëndrueshëm të qyteteve;

nënvizojmë se projekti i planifikuar cenon ndriçimin dhe ventilimin natyror, rrezikon integritetin strukturor dhe sistemet ekzistuese të ujërave, dhe rrit rrezikun e përmbytjeve.

Rreziku për komunitetin dhe pasuritë ekzistuese

Sipas të dhënave të INSTAT, rreth 22% e pasurive të paluajtshme në Vlorë blihet nga të huajt. Por a ia vlen të cenohet funksioni natyror, siguria dhe stabiliteti i banorëve ekzistues për këtë pjesë të tregut? Zhvillimi i qytetit duhet të bëhet duke respektuar balancën midis ndërtimit dhe natyrës, duke ruajtur infrastrukturën ekzistuese dhe hapësirat gjelbëruese.

Në finale: qyteti duhet të jetë së pari në funksion të banorëve  

Banorët e pallatit nr. 558 kanë nisur të reagojnë, sepse çdo ditë që kalon rritet rreziku për jetën e tyre dhe mirëqenien e komunitetit. Zhvillimi urban duhet të  të konsideroj dhe mbrojë banorët si dhe të përdorë zgjidhje që ruajnë sigurinë, shëndetin dhe mirëqënien e tyre krahas peizazhit dhe stabilitetit.  

Konkluzioni.  
Ky rast është një thirrje për reflektim: zhvillimi urban duhet të harmonizohet me natyrën, sigurinë dhe mirëqenien e banorëve, duke integruar zgjidhje inovative dhe duke respektuar konventat dhe standardet evropiane. Vetëm kështu Vlora mund të zhvillohet si një qytet modern, i qëndrueshëm dhe i banueshëm, ku qytetari dhe natyra kanë një vend të respektuar.

University, human capital and economic development in Albania

mercoledì 28 gennaio 2026

Universiteti, kapitali njerëzor dhe zhvillimi ekonomik në Shqipëri

Nga Luiza Hoxhaj

Në debatet e fundit mbi rolin e universiteteve si faktor jo vetëm kulturor, por edhe ekonomik dhe social, shpesh është theksuar se arsimimi dhe njohuria janë një pasuri publike strategjike, që forcon aftësinë e vendit për t’u përshtatur me transformimet teknologjike dhe ekonomike. Në Shqipëri, si kudo, sfidat e arsimit të lartë janë të lidhura ngushtë me strukturën e ekonomisë dhe me kapacitetin e sistemit prodhues për të absorbuar kapital njerëzor të kualifikuar.

Sistemi universitar shqiptar dhe kërkesa për arsim të lartë

Sipas të dhënave të INSTAT dhe UNESCO, rreth 25–30% e të rinjve shqiptarë të moshës 25–34 vjeç kanë një diplomë universitare, një nivel shumë më i ulët se mesatarja europiane (rreth 40–45%). Diferenca mes të diplomuarve dhe jo të diplomuarve në paga (wage premium) është rreth 20–25%, shumë më e ulët se në vendet si Gjermania (80%) apo Franca (30–40%).

Ky diferencim i ulët ekonomik ka dy pasoja:

1.     Redukton motivimin për të ndjekur studime universitare cilësore.

2.     Rrit emigrimin selektiv të të rinjve të kualifikuar, sidomos në fushat teknike, shkencore dhe ICT, ku kërkesa jashtë vendit është më e madhe.

Ky fenomen reflekton jo një mbingarkesë të diplomave, por mungesën e ekonomisë për të ofruar punë të kualifikuar dhe të paguar mirë.

Nënfinancimi dhe lidhja me zhvillimin ekonomik

Universitetet shqiptare përballen me financim publik të pamjaftueshëm: shpenzimet për arsimin e lartë janë rreth 0.5% e PBB-së, shumë nën mesataren europiane (~1–1.3%). Kjo ka ndikime të drejtpërdrejta në:

  • cilësinë e mësimdhënies
  • shërbimet për studentët dhe të drejtën për studim
  • kapacitetin kërkimor dhe inovativ
  • mundësinë për ndërkombëtarizim dhe bashkëpunim me industri

Në të njëjtën kohë, sistemi prodhues shqiptar është kryesisht në sektorë me vlerë të ulët dhe intensitet të ulët teknologjik, duke kufizuar absorbimin e kapitalit njerëzor të kualifikuar dhe ushqyer emigrimin e talenteve.

Një qasje e dyfishtë

Për të përmirësuar situatën, duhet ndërhyrje në dy fronte:

1. Universitete dhe kërkim shkencor

  • Rritje e qëndrueshme dhe strukturore e financimit publik
  • Përmirësim i infrastrukturës dhe shërbimeve studentore
  • Mbështetje për ndërkombëtarizim, shkëmbime dhe transfer teknologjik
  • Zhvillim i kapaciteteve kërkimore për sektorët strategjikë (IT, energji të rinovueshme, bujqësi e qëndrueshme, turizëm)

2. Sistemi prodhues dhe politika industriale

  • Rritje e investimeve private dhe publike në R&D dhe inovacion
  • Promovim i sektorëve me vlerë të shtuar dhe intensitet dijesh
  • Lidhje më e ngushtë universitet–industria për transferimin e njohurive dhe kompetencave
  • Zhvillim i strukturave që mbështesin sipërmarrjen dhe inovacionin, duke shmangur ekonominë bazuar vetëm te renditat

Vetëm një qasje e integruar mund të rrisë kërkesën për arsim të lartë, të stimulojë punësimin e të diplomuarve dhe të ndihmojë Shqipërinë të dalë nga cikli i emigrimit të talentëve dhe produktivitetit të ulët.

Reformë dhe sfidat aktuale

Reformat e fundit të MASR dhe MUR synojnë:

  • përmirësimin e financimit dhe procedurave të qeverisjes
  • modernizimin e sistemeve të rekrutimit dhe vlerësimit
  • përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies dhe të kërkimit

Megjithatë, pa zbatim real të ligjeve ekzistuese, këto masa mund të mbeten simbolike. Propozime të reja ligjore, siç është diskutuar edhe në konferencën e rektorëve me Kryeministrin, mund të jenë të nevojshme, por parakushti i suksesit është që ligjet aktuale të implementohen me efektivitet në terren. Vetëm kështu, universitetet mund të funksionojnë sipas ligjit, të rrisin cilësinë e arsimit dhe të ndihmojnë në zhvillimin ekonomik të vendit.

Përfundim

Universiteti shqiptar është një pasuri publike strategjike, që kontribuon në:

  • formimin e kapitalit njerëzor dhe social
  • rritjen e kapaciteteve inovative dhe konkurruese të vendit
  • zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe territorial

Rritja e financimit, zbatimi real i ligjeve ekzistuese dhe përmirësimi i lidhjes me ekonominë reale janë parakushtet për një zhvillim më të qëndrueshëm, inovativ dhe gjithëpërfshirës në Shqipëri. Vetëm kështu mund të ndalet emigrimi i talenteve dhe të rritet ndikimi ekonomik i arsimit të lartë.