Kushtetuta

Termi “koncepi kushtetues” ka nje histori te gjate, qe e ka origjinen prej antikitetit, per tu zhvilluar pastaj ne shekujt e mevoneshem. Deshiroj te kufizohemi ketu ne domethenien qe termi Kushtetute ka marre, duke u nisur nga revolucionet e fundshekullit te XVIII. Marrim shkake nga nje tekst celebrues sic eshte: Deklarata e te drejtave te njeriut dhe te qytetarit”, e 26 Gushtit 1789. Ne nenin 1 te saj thuhet: “Shoqeria, ne te cilen garancia e te drejtave te njeriut nuk eshte siguruar, dhe as ndarja e pushteteve e percaktuar, nuk ka kushtetute”.

Bazuar ne konceptin e mesiperm si dhe ne vleresimin e gjitheseicilit deshiroj t’ju ftoj t’i japim pergjigje pyetjes: Shoqeria jone ku ben pjese: ne shoqerite me Kushtetute apo ne shoqerite pa Kushtetute?

V.O Jane te mirepritura edhe kendveshtrime te tjera.

Faleminderit

Costituzione

Il termine-concetto di “Costituzione” ha una storia lunga, che lo ricollega in origine all’antichità classica, per poi svolgersi nei secoli dell’età di mezzo. Noi ci limiteremo qui ai significati che la Costituzione assume a partire dalle rivoluzioni della fine del XVIII secolo. Prendiamo le mosse da un testo celebre: la “Dichiarazione dei diritti dell’uomo e del cittadino”, del 26 agosto 1789. All’articolo 16 leggiamo: «La società in cui la garanzia dei diritti non è assicurata, né la separazione dei poteri determinata, non ha Costituzione ».

Bazata sul questo concetto e sul vostro valorizazzione vorrei invitare dare una risposta per la domanda: La nostra societa e una societa con o senza Constituzione?

Sono aperta anche per altre punti di vista.

Grazie

Ti shohesh realitetet nga kendveshtrimi pozitiv

Nga Luiza Hoxhaj
Prefekte e Qarkut Berat

 Transformimi i titullit te nje shkrimi te pabotuar kohe me pare per aresye subjektive, ishte idea, qe filloi te me konsolidohej me procesin e zakonshem te leximit te shtypit te perditeshem. Duke vleresuar faktin qe ne te trajohen problematika te rendesishme, pa dashur qe te bej kritizeren, do te deshiroja te nenvizoja se ne teresine e trajtimit te tyre shpesh mungon kendveshtrimi pozitiv i ngjarjeve apo veprimtarive te ndryshme. Shpesh manifestohet tendenca per te prezantuar vetem njeren ane te medaljes se realitetit shqipetar ate te erreten, ndersa publiku ka nevoje per te dy tabllote.

Po perpiqem nepermjete ketij shkrimi te trajtoj nje copez te tille, duke e vleresuar si nje kontribut modest per te prezantuar njerezit punedashes dhe progresist te qarkut te Beratit.

N e kontaktin e pare viziv, sapo hyne rrethin e Beratit e mandej ne tere Qarkun veren se dicka e rendesishme ka ndryshuar.

Ne te dy anet e rruges nacionale apo edhe ne kodrat pereth gjer ne Skrapar sheh toka te punuara dhe te mbjella, ullishte dhe vreshta te reja. Kjo ishte pershtypja e pare, qe krijova ne udhetimin tim te pare per ne Berat.

Ne ditet ne vazhdim do te konstatoja se nje situate e tille ndeshej ne tere qarkun e Beratit. Nga informacionet e para njohese sektoriale te bujqesise me rezultonte me rritje prodhimi bujqesor, pemet frutore si dhe prodhimi blegtoral.

Gjitheshka tregon se tashme njerezit i jane kthyer punes. Zhvillimim e tyre, rritjen e mireqenies se familjes apo rajonit ata e shohin vetem tek puna. Keto jane zhvillime modeste pozitive por, qe shprehin qarte tendencen.

Ne kete prodhim lokal kane bazuar aktivitetine tyre 114 subjekte, qe ushtrojne veprimtarin ne fushen e agrobisnesit nga te cilat ne perpunimin e qumeshtit 26 subjekte, sallameri 5 subjekte, perpunim fruta-perimesh 8 subjekte, perpunim rushi 13 subjekte, perpunim fiku 3 subjekte, konservim ulliri dhe sallate 9 subjekte, prodhim buke dhe embelsirash 37 subjekte, prodhim birre 7 subjekte etj.

Por gjitheshka ishte e heshtur, sikur flinte dhe dukej sikur askush nuk benet as perpjekjen minimale per ta bere prezente tere kete veprimtari prodhuese, kete aktitvitet te ketyre njerezve te punes, me ide dhe inisiativ, te cilet kane hapur pune per vete por punesojne edhe te tjere. Me intuiten e tyre ata i ishin pershtatur mrekullisht tendences, qe ka zhvillimi i qytetit te Beratit ku prioritet eshte Turizmi. Gjitheshka, qe ofron qyteti muze i Beratit, Parku kombetar i Tomorit, Kanionet e Osumit etj, plotesohet mrekullisht me konsumin e prodhimeve mjaft cilesore te tyre.

Por kaq nuk mjafton.

Gjithe kjo veprimtari duhet njohur, duhet promovuar. Te tjerat vijne pas.

Ne kete drejtim ja vlen te investohesh. Diku ne planet mujore te punes se institucionit te prefektit do te ndeshesha me iden e organizimit te nje panairi te agrobisnesit. Ishte thjeshte nje pike e planit mujor, qe mbartej nga muaji ne muaj dhe vetem kaq. Asnje projekt asnje kontakt.

Mendova se kjo nuk duhej te mbetej ne kuadrin e nje ideje, nje deshire, por duhej te konkretizohej, te merrte jete.

Per kete qellim dy prej njerezve te stafit tim, puna e te cileve lidhet direkt me kete sektore, shefit te zyres se turizmit dhe inspektorit te bujqesise dhe ushqimit u kerkova ne nje prej takimeve te perjaveshme te avanconin nga ideja ne nje projekt konkret, pra t’a zhvillonim me tej ate.

Nga skeptiket pereth gjitheshka shihej me dyshim.

Ne ditet ne vazhdim edhe eksperienca si konsumatore po me bindete gjithnje e me shume se ne kete fushe Berati kishte shume se cfare te tregonte, kishte eksperience.

Me kete besim u zhvillua takimi i pare ne zyren e Prefektit me drejtuesit e DBU, ARZH si dhe te dhomave te tregetise se te tre rretheve. Aty u spiegua nevoja e te punuarit me nje mentalitet te ri si dhe u ofrua gjithe mbeshtetja e nevojeshme per bisnesin beratas, me qellim nxitjen e pjesemarrjes se tyre ne kete aktivitet si dhe u percaktuan detyra konkrete.

Personalisht e cmoj shume te dobishme, qe bisnesmenet beratas, keta promotor te zhvillimit te punojne jo per castin, jo vetem per te sotmen, por per neser, per te ardhmen.. per kete aresye ata duhet te promovojne vrten dhe te thellojne kulturen promocionale.

Ne se sot kapacitetet, qe shfrytezojne ata nuk e kane problem tregun, neser do ta kene. Ne keto kushte te punosh per te ardhmen eshte shume e rendesishme. Synimi eshte, qe agrobisnesit beratas t’i shtohen shanse te reja bashkepunimi.

Po me kete rast duhet te sensibilizohen me shume institucionet financiare dhe kredituese per te qene me afer ketij bisbnesi ne rritje per t’i dhene kesaj rritjeje me shume ritem, me shume frymemarrje, me shume hapesire.

Grupi i punes i ngritur enkas per organizimin e panairit beri perpjekje maksimale per te siguruar suksesin e pjesemarrjes se firmave te agrobisnesit vendas. Dalja me sukses e panairit Expo Berat 2003 eshte nje garanci e mire per t’a vijuar kete inisiativ edhe ne vitet e ardheshme.

Ne kete aktivitet morren pjese 32 firma te qarkut me prodhime te larmishme si perpunim frutat- perimesh, prodhim pijesh freskuese,prodhime mishi, prodhime qumeshti, prodhim emeblsirash, prodhim vezesh e mishi, mjalti, prodhim pijesh alkolike, prodhim birre, prodhim fuci lisi etj.

Objektivat e realizuara nga ky panair ishin: promovim i nje imazhi real te qytetit te Beratit si qytet i kultures, i tradites dhe i punes; shfrytezimi i ketij momenti si nje mundesi shume e mire per te evindentuar shembujt pozitiv dhe te prodhuesve te sukseshme vendas dhe rritjen e bashkepunimit te tyre per te perballuar sfidat e ekonomise se tregut; promovimi i tyre perballe autoriteteve lokale dhe qendrore per t’i mbeshtetur dhe krijuar nje klime te pershtateshme per te zhvilluar me tej inisiativen e tyre ne te ardhmen ku vlen per t’u theksuar se ky panair u vizitua nga Kryeministri Nano dhe ministri Malaj; organizimin e nje direktorie te agrobisnesit beratas; promovimi perballe institucioneve financiare dhe kredituese te ketij aktiviteti etj.

Ky panair, i pari ne llojin e vet ne nivel rajonal pati me shume vlerat e nje panairi prezantues se sa konsumator.

Efektiviteti i kesaj veprimtarie nepermjet publikimit ne media synohet te jete sa me afatgjate. Nga prezantimi i bere shihet qarte prirja per te kaluar nga biznesi i vogel tek biznesi i mesem e mandej tek biznesi i madh. Kesaj prirjeje i duhet dhene udhe.

Ne kete fushe ka ende potenciale dhe resusrse, qe duhen aktivizuar si dhe shume aftesi konkurruese per t’u integruar ne tregjet rajonale e globale. Standartet e larta te produkteve te ekspozuara e mundesojne kete.

Nga kontaktet midis tyre pjesemarresit ndjene se eshte e dobishme dhe e nevojeshme te eksplorojne ne menyre te organizuar tregjet. Firmat e agrobisnesit beratas i kane te gjitha mundesite per te qene me shume te pranishme ne tregjet vendase dhe ato te huaja. Shenbujt e kesaj pranie nuk mungojne. Vlerat e qarkut te Beratit sot i kemi prezente ne te gjithe Shqiperine, ne restorantet luksoze. Pjeserisht prodhuesit beratas kane kapur tregj e te tilla si ne Greqi, Angli, Gjermani apo Danimarke. Ndonje prej tyre ka marre pjese edhe ne panaire nderkombetare. Por keto jane infiltrime shume shume te vogla dhe spontane. Ka nevoje per eksperince me te kualifikuara dhe ne profesionale. Ne keto kushte organizimi i ketij panairi ju bashkangjit perpjekjeve individuale te prodhuesve beratas.

Ekpserienca tregon se gradualisht ata duhet te orientohen drejt rritjes se kapaciteteve prodhuese ne kete sektor prioritar. Ne duhet te jemi promovues te poltikave promovuese per sipermarrjet ne fushen e agrobiznesit. Ky panair ishte shembull i progresit ne partneritet tone me biznesin.

Ky realittet i ri ishte shembull i drejteperdrejte i nje mentaliteti te ri, qe po implementohet ne kete bashkepunim.

Moment i vecante i ketij aktiviteti ishte edhe konkursi i vererave ne perfundim te te cilit pjesemarresit konkluduan se ne vitet ne vazhdim do te jene ata vet, qe do ta organizojne ate.. pra ne te ardhmen do te jete bisnesi qe do te organizoj panairin dhe konkursin. Pra gjitheshka ishte nje perpjekje e sukseseshme dhe e dobishme. Dua ti falenderoj te gjitha firmat pjesemarrese ne panair dhe konkurs, drejroite e Bujqesis edhe Ushqimit te te tre rretheve, Berat, Kucove, Skrapar, Dhomen e tregetise Kucove dhe Skrapar si dhe ARZH Berat, Qendren Kombetare te Organizimit te panaireve, Unionin e dhomave te tregetise dhe ne menyre te vecante Dhomen e Tregetise Berat.

Kembengulja dhe deshira per te finalizuar hapat e nisur si gjithmone jep frytet e veta. Deshira per t’i promovuar ato dhe per t’i bere prone te te gjithe publikut ja vlen akoma me teper tashme, qe kemi nje pervoje, te cilen agrobisnesi beratas do ta vazhdoje vet me pjesemarrje me te gjere dhe cilesi me te larte ne te ardhmen, duke zhvilluar cdo vit nje aktivitet te tille.

Botuar ne gazeten Ekonomia dt 14 Mars 2004 fq 1-2

Eshte shuar dielli

Ndersa vendet me te industrializuara te botes jane te impenjuar sepse me shpejtesi mund te ecet sipas qendrueshmerise ambjentale duke u liruar nga varesia e fosileve te diegeshme ne Shiqperi vazhdojme te ecim ne terr.

Perkundrazi eshte bere me shume, eshte kerkuar te shuhet dielli. Qeveria Berisha, me vendimet dhe qendrimet e saj i ka dhene nje goditje vdekjeprurese prodhimit te energjive te rinovueshme si nje sektor i ekonomise se vendit tone vital me nje perspektive te mire edhe per punesimin, duke fokusuar si prioritet kthimin eevndit ne nej fuqi energjetike, thene dnryshe ne nje aneks te vendit fqinje..

Megjithese ne keto dite fushate per pushtetin vendor ishet rasti me i mire per te diksutuar edhe per keto, te cilat jane me impakt direkt ne ambjent, pra me veprim mbi territorin, i cili administrohet dhe qeveriset nga pushteti vendor. Pervec, kandidatit socialist,kryetarit aktual te bashkise se Durresit, i cili ka qene konseguent ne qendrimin e tij, pro qytetareve dhe mbrotjejes se territorit nga pikepamja mabjentaliste, dhe kandidatit te maxhorances, ne po kete bashki, i cili nga ana tjeter me qendirmin e tij ka rikonfirmuar te qenit pro ndertimit te centralit me qymyr, i cili eshte jashte kerkesave dhe zhvillimeve te kohes ( kujtoj se ne europe po shkohet drejt cmontimit te tipeve te tille centralesh) kohes. Ishte shokuese te degjoje nje keshilltar qarku i cili aresyetonte se meqe zona e Porto Romanos, ku banojne qindra familje te ardhura aty pe rnje ejt eme te mire nga zonat malor, ishet ednotur nga nje sih uzine kimike ne duhet ta ndotim ate edhe me shume , duek dnertuar nje central me qymyr???. Kjo konfirmon se qendirmi i qeverise eshte po i njejti. Do ishte mire qe me kete rast te artikulohet dhe te kerkohet t’i jepet force mjetit te vetem te demokracise se drejteperdrejte, mbas atij te ushtrimit te votes ne rpocese zgjedhore: aplikimit te referendumit per ceshtje te vecanta me ndikim mbi cilesine ejtes dhe shendetin e banoreve ne territore te caktuara, apo ne nivel kombetar qofshin. Vecse shkarazi kemi degjuar ne kete fushate nga kandidati i te djathtes per bashkine Tiranes te artikulohet se nese do te jete ai ne krye te bashkise se Tiranes do te aplikoj referendumin.

Tashme mjaft me truke. Qendrimi i te djathtes ne pushtet ne Italine fqinje, e cila ka qene e shtrenguar te bllokoj aventuren e vet nukleare, per shkake “te frikes” nga demokracia dhe nga populli ( perpara disa vitess me referendum ishte hedhur poshte ideja e ngritjes se centraleve nukleare, Gjithashtu edhe tani ishim ne prage te zhvillimti te nje referendumi te ri). Tashme atje duhet ti rijepet oksigjen sektorit te energjise se paster.

Historia e larget dhe e afert na meson se duhet hequr dore nga energjia nukleare. Sigurisht eshet momenti qe Enel t’i kthej syte eprseri nga investimet enrgjetike ne Shqiperi. Kjo sipas meje nuk duhet trajtuar thejsht si nje mudnesi, por duhet pare me anen tjeter te medaljes: qe sdueht dhene jete projekteve jo m eimpaktnegativ, mbi mabjenit,dhe peisazhin tone.

Dyshimi eshte nje parim, qe orienton kapacitetin tone te kerkimit. Eshte shume e mundur qe ne Shqiperi “nuk eshte ftuar” poltika e dyshimit sepse ne te kundert nuk kane si te kalojne me nje ndjeshmeri kaq te ulet avenutrat donkishotiske dhe poltika, sipas meje, teresisht e gabuar dhe e prapambetur energjetike. Ne se do te kishte vend per kete politike dyshimi dhe jo dhenia e konsensusit ne menyre te verber, por te bazuar mbi projekte dhe premtime te argumentuara dhe reale do te ishin mjeti me i mire epr te dhene konsesnus elektoral. Ne se do te dnodhet keshtu atehere demokratet e Vlores do ta pyesnin kryeminsitrin e tyre, si dhe kandidatin perkates se cdo te behet me parate humbura dhe te hedhura kot ne TEC e Vlores, ne Shkodren loke do ti kerkonin t’i sqaronen ne se kishin ndryshuar mendim ne lidhje me projektet per ndertimin e centralit nuklear ne te ardhmen ne qarkun e tyre.

Ne pallatin tone qeveritar besoj se nuk eshte menduar mbas asaj qe ndodhi ne Japoni. Neve sigurisht na duhet te mendojme dhe reflektojme per nje cast rreth programeve qe n’a jane paraqitur, pereth rreziqeve apo perparesive qe paraqesin ato?

Vendimet politike te qeverise mund te kondicionojne jeten e personave dhe te gjeneratave te ardheshme. Ato mund te ndryshojne ambjentin dhe shendetin e popullsive perkatese. Te gjithe duhet te emancipohemi nga diktatura e naftes. Por historia deshmon se energjia nukleare nuk eshte pergjigjia e duhur. Na duhet te rebelohemi me te gjithe forcen e shpirtit tone ndaj modelit te impostuar, duke deshiruar, qe te shkojme drejt energjise se rinovueshme, drejt centraleve te vegjel dhe te shperndare ne territor, per te cilet jane dhene ne menyre klienteliste shume koncesione, me e pakta, qe duhet te behet eshte qe t’u kerkohet t’i vene ne pune ato dhe te zbatojne kriteret, qe kane ofruar ne garen e tyre fituese. Duhet te orientohemi drejt eficiences energjetike, drejt permiresimit te rrjeteve energjetike dhe dhenies se prioritetev te zhvillimti ne perputhje me vlerat, qe kane qarqe apo territore te caktuar te vendit tone. (diskutimet qe jane hapur epr kete qellim te perfshihen ne artikull.

Luiza Hoxhaj

Projekti i lumit Tirana-pjesa e trete

Projekti i lumit Tirana - pjesa e dyte

Projekti i lumit Tirana Pjesa e pare